Ekstrakorporal Dolaşımın Oksidatif Stres ve Vizkosite Üzerine Etkisi

Osman Fuat Sönmez1, Çiğdem Özer2, Deniz Erbaş3, Mehmet Altan1, Gürsel Levent Oktar4, Halim Soncul4

1Department of Physiology, İstanbul University-Cerrahpaşa, Cerrahpaşa Faculty of Medicine, İstanbul, Türkiye
2Department of Physiology, Gazi University Faculty of Medicine, Ankara, Türkiye
3Department of Physiology, University of Kyrenia Faculty of Medicine, North Cyprus
4Department of Cardiovascular Surgery, Gazi University Faculty of Medicine, Ankara, Türkiye

Anahtar Kelimeler: Ekstrakorporeal dolaşım; malondialdehit; RSH; toplam nitrik oksit; viskozite.

Özet

Amaç: Kardiyopulmoner bypass (KPB) ve buna bağlı ekstrakorporeal dolaşım (ED) nedeniyle gelişen oksidatif stres, morbidite ve mortalitenin ana belirleyicilerinden biridir. ED’nin oksidatif stres ve viskoziteye etkisini incelemeyi amaçladık.

Yöntem: Çalışmamıza 42-70 yaşları arasında KPB grefti uygulanan 22 hasta dahil edildi. Ameliyatın yedi farklı aşamasında kan alındı: A: Ameliyat öncesi yoğun bakım aşaması, B: Anestezi, C: Pompaya bağlanma, D: Aort kros klemp sonrası, E: Aort kros klempinin kaldırılması, F: Pompadan ayrılma, G: Ameliyat sonrası yoğun bakım. Oksidan stres açısından malondialdehit (MDA) ve nitrit + nitrat (NOx) düzeyleri ve antioksidan gösterge olarak toplam sülfidril bileşikleri (RSH) düzeyleri ölçüldü. Her aşamada plazma viskozitesi ölçüldü.

Bulgular: C evresinde MDA ve NOx seviyeleri önemli ölçüde artarken, RSH seviyeleri önemli ölçüde azaldı. En yüksek MDA, NOx ve en düşük RSH seviyeleri F evresinde tespit edildi. Viskozite de pompaya bağlandıktan sonra azaldı ve pompa bağlantısı kesildikten sonra arttı.

Sonuç: MDA ve RSH seviyeleri, cerrahi travma ve endotelyal hücrelerin fizyolojik olmayan yüzeylerinden kaynaklanan oksidan stres ve antioksidan kapasite azalmasıyla uyumluydu. NOx seviyelerindeki artışın nedenlerinden biri, cerrahi işlemler sonucu endotelin mekanik olarak uyarılmasıdır. Bir diğer neden ise, endotelyal hücrelerin yapay yüzeylerinde dolaşan eritrositlerin mekanik strese maruz kalması ve eNOS ekspresyonunun artması olabilir. Viskozite azalması, hemodilüsyon ve plazma protein denatürasyonuna bağlı olarak gelişir.